Hoe rijk is ons groente-, fruit- en tuinafval?

Van mini-moestuin tot mega-composthoop

Balkonton‘Toeval bestaat niet,’ vertelt Anne Marie van Leent mij na afloop van een bijeenkomst over The Blue Economy in Amstelveen.  In haar recente ontdekkingstocht rond het thema composteren voert ze mij mee langs een Japanse keukenemmer en een mini-moestuin op pootjes, via wormenbak en  mega-composthoop naar een burgerpanel over afval scheiden in Amsterdam. Ik ga ineens heel anders naar de schillenbak onder mijn gootsteen kijken!

Anne Marie en ik ontmoeten elkaar tijdens Amstelveen Schoon dit voorjaar. Op energieke wijze organiseert zij al enige jaren de lokale invulling van dit landelijke evenement.  Zo raken wij aan de praat over buurtcompostering, zij vanuit haar betrokkenheid bij (toekomstige) grondstoffen schaarste en ik vanuit mijn actieonderzoek met de stelling Afval = Rijkdom. Ik vraag me hierbij af welke waarde afval als grondstof heeft. Niet alleen in je portemonnee, maar ook of je door recycling een gelukkiger mens wordt.

Sinds dit voorjaar zijn er talrijke aansprekende voorbeelden van composteren op haar pad gekomen. Zoveel, dat Anne Marie de tijd rijp acht om iedereen te laten zien hoe je zelf groente-, fruit- en tuinafval kunt composteren. Of je nu in de stad woont of daarbuiten, een eigen tuin hebt of alleen een balkon. Zelfs zonder tuin of balkon kun je kamerplanten van eigen compost voorzien.

Hieronder een bloemlezing van compostmethodes die Anne Marie op het spoor is; voor de kleine en grote gebruiker, voor ieder wat wils!

Bokashi keukenemmer
Bokashi is Japans voor ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’. In de afsluitbare Bokashi emmer fermenteert binnenshuis groente- en fruitafval. Dit gebeurt extra snel door toevoeging van speciale micro-organismen. Via een kraantje tap je vruchtbaar water af voor bemesting van kamer- of balkonplanten. De Ulebelt, een educatiecentrum voor natuur en milieu in Deventer, heeft hiermee succesvol geëxperimenteerd in hoogbouwwijken. Hierbij gebruikten bewoners deze Bokashi emmers en leverden hun compostoverschot bij vrijwillige compostmeesters in. Voor meer informatie zie de proef met Buurtcomposteren en de site van het Compostgilde (klik op de link). 

 

Balkonton
In de Balkonton, een ‘mini-moestuin op pootjes’ ontwikkeld door Ireen Laarakker, kweek je planten en composteer je groente- en fruitafval tegelijkertijd. Vanwege het kleine oppervlakte, dat de ton inneemt, past hij goed op het balkon. Maar je kunt hem natuurlijk ook in de voor of achtertuin plaatsen. In de ton zit een geperforeerde buis waarin je organisch afval en tijgerwormen stopt. De wormen helpen het afval sneller tot vruchtbare compost te verteren. Openingen aan de boven- en zijkant van de Balkonton bieden ruimte aan 20 planten die zich voeden met de compost.

 

Wormenbakken in de straat
Wie geen plek heeft voor een balkonton in tuin of balkon, kan in de Frans Halsstraat in Amsterdam zijn GFT- afval op speciale plekken in de straat brengen. Hier zijn, met een financiële bijdrage van het stadsdeel, door actieve bewoners wormenbakken geplaatst waarin GFT-afval wordt gecomposteerd. ‘Met deze compost willen we de gevel- en de boomkransen van voeding voorzien,’ legt initiatiefnemer Peter Jan Brouwer uit. Via de gemeentelijke website kun je zien dat het aantal wormenhotels snel uitbreidt.

 

Biomeiler op het land
De Biomeiler is geschikt als compostmethode wanneer je meer landoppervlak en snoeiafval hebt,  als beheerder van een (stads)boerderij of zelfoogsttuin. Peter Jan Brouwer (zie ook de wormenbak) ontwikkelde deze mega-composthoop waarmee je ook warmte opwekt voor in huis. Het woord ‘meiler’ verwijst naar een met plaggenbedekte houtstapel die vroeger voor het branden van houtskool werd gebruikt. De Biomeiler staat composteringswarmte af via een warmtewisselaar aan het huishoudelijk watercircuit.

 

Energiefabriek van de stad
Op nog grotere schaal wordt GFT in Amstelveen, zoals in veel steden in Nederland, gescheiden opgehaald. De gemeente Amstelveen laat het GFT door een afvalverwerkingsbedrijf voor het composteren eerst vergisten. Hierbij komt biogas vrij die opgewaardeerd tot groengas aan het aardgasnet wordt geleverd. Naast biogas komt bij dit proces warmte, water en  het broeikasgas CO2 vrij en vervolgens compost. Al deze stoffen worden vervolgens gebruikt in de nabij gelegen glastuinbouw. 

 

Burgerpanel over afval scheiden
In Amsterdam wordt nog niet alle afval, zoals GFT, apart ingezameld. Alleen al door het aantal toeristen dat dagelijks de stad bevolkt en de soms krappe en hoge behuizing blijkt het lastig om burgers hun afval goed te laten scheiden. De gemeente Amsterdam legt zich hier echter niet bij neer en nodigt betrokken burgers uit voor een burgerpanel over afval scheiden.

 

Anne Marie van Leent nam deel aan het burgerpanel over afval scheiden in Amsterdam.  Zo hoopte ze haar recente inzichten over composteren met deze gemeente te delen, nieuwe ideeën op te doen en gelijkgestemden te ontmoeten. ‘Je snapt dat dit een kolfje naar mijn hand is,’ liet zij mij weten.  ‘Het is voor mij weer een vervolgstap richting mijn droom.’

Dit is een bijdrage van Jacqueline Quarles van Ufford

Een wormenhotel op je balkon
Wil jij je groente- en fruitafval kleinschalig zelf laten composteren? Dan kan je een wormenhotel op je balkon beginnen. Kijk voor meer informatie en het starterspakket op mijn webshop.